Οι τέσσερις λέξεις * | Κορνήλιος Καστοριάδης

110157129

 

Του Κ. Καστοριάδη

1. Φαντασία

Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Τι είναι αυτό που μας διαφοροποιεί από τα ζώα; Επαναλαμβάνουν, εδώ και αιώνες, ότι είναι ο ορθός λόγος. Αρκεί όμως να προσέξουμε τη συμπεριφορά των άλλων γύρω μας αλλά και τη δική μας, για να αντιληφθούμε ότι αυτό δεν αληθεύει. Οι ατομικές και οι συλλογικές συμπεριφορές πολύ συχνά είναι παράλογες. Τα ζώα είναι πιο “λογικά” από εμάς· δεν σκοντάφτουν, δεν τρώνε δηλητηριώδη μανιτάρια, κάνουν αυτό που πρέπει, για να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν. Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Είναι το πάθος και οι επιθυμίες; Ναι, πράγματι. Τα ζώα από ό,τι μπορούμε να ξέρουμε δεν έχουν πάθη ούτε πραγματικές επιθυμίες τα ζώα έχουν ένστικτα. Τι όμως συνιστά την ιδιαιτερότητα του πάθους και των επιθυμιών; Είναι ακριβώς το γεγονός ότι το πάθος και οι επιθυμίες -ο έρωτας, η δόξα, το κάλλος, η εξουσία, ο πλούτος- δεν είναι «φυσικά» αλλά φαντασιακά αντικείμενα.

Η φαντασία, λοιπόν, είναι το ίδιον του ανθρώπου. Η φαντασία μάς διαφοροποιεί από τα ζώα. Η φαντασία, ακόμη και εάν κλείσουμε τα μάτια και τα αυτιά, δεν αναχαιτίζεται. Υπάρχει πάντα μια εσωτερική ροή από Συνεχίστε την ανάγνωση Οι τέσσερις λέξεις * | Κορνήλιος Καστοριάδης

Advertisements

Πέρα από τη Δεξιά και την Αριστερά: Αναρχία | Nico Berti

Nico-Berti-Anarquismo-Acracia-672x358

 

Του NICO BERTI

Ο αναρχισμός σε ποια πλευρά βρίσκεται; Στη δεξιά ή την αριστερά; Η ερώτηση είναι λιγότερο ρητορική απ’ όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά κι έτσι έρχεται ο Νico Berti να επιβεβαιώσει μια διάσημη ρήση της ελευθεριακής κουλτούρας: “Ο αναρχισμός ναι μεν βρίσκεται μέσα στην ιστορία, αλλά και της εναντιώνεται”. Αυτή η άποψη έχει δύο πλευρές θεώρησης: η μία, η ιστορική, βλέπει τον αναρχισμό ως μέρος της πορείας των δυνάμεων της αριστεράς, ενώ η άλλη, η αυστηρώς θεωρητική, οφείλει να αναγνωρίσει ότι ο αναρχισμός βρίσκεται πέραν της αριστεράς και της δεξιάς. Το κείμενο του Νico Berti ; (καθηγητή της ιστορίας των πολιτικών κομμάτων στο πανεπιστήμιο της Πάντοβα και ιστορικού στελέχους του αναρχικού χώρου στην Ιταλία) εξετάζει ακριβώς αυτό το σημαντικό ζήτημα, προκειμένου Συνεχίστε την ανάγνωση Πέρα από τη Δεξιά και την Αριστερά: Αναρχία | Nico Berti

Μάρεϊ Μπούκτσιν  : Η σημασία του συνομοσπονδισμού

 

2003

 

 Του Murray Bookchin   

 

Ελάχιστα επιχειρήματα έχουν χρησιμοποιηθεί πιο αποτελεσματικά για την αμφισβήτη­ση της άμεσης συμμετοχικής δημοκρατίας από τον ισχυρισμό ότι ζούμε σε μια “πολύπλο­κη κοινωνία”. Τα σύγχρονα αστικά κέντρα, μας λένε, είναι πολύ μεγάλα και πολύ συγκε­ντρωμένα για να επιτρέψουν τη λήψη αποφάσεων απευθείας από το λαό. Και η οικονο­μία μας είναι, ενδεχομένως, πολύ “διεθνοποιημένη” για να ξεμπερδέψει τους δαιδάλους της παραγωγής και του εμπορίου.

Στο σημερινό υπερεθνικό, συχνά ιδιαίτερα συγκεντρω­τικό κοινωνικό μας σύστημα είναι προτιμότερο, μας συμβουλεύουν, να αυξήσουμε την αντιπροσώπευση μέσα στον κρατικό μηχανισμό, να βελτιώσουμε την αποδοτικότητα των γραφειοκρατικών θεσμών, από το να προωθήσουμε ουτοπικά “τοπικιστικά” σχήματα λαϊ­κού ελέγχου επί της πολιτικής και οικονομικής ζωής.

Σε τελευταία ανάλυση, καταλήγουν συχνά αυτά τα επιχειρήματα, οι υποστηρικτές του συγκεντρωτισμού είναι στην πραγματικότητα “τοπικιστές”, με την έννοια ότι πιστεύουν στην παραχώρηση “περισσότερης εξουσίας στο λαό” — ή, τουλάχιστον, στους αντιπρο­σώπους του. Και βέβαια ένας καλός βουλευτής είναι πάντοτε πρόθυμος να πληροφορηθεί τις επιθυμίες των “ψηφοφόρων” του (για να χρησιμοποιήσουμε ένα ακόμα αυθάδες  υπο­κατάστατο του όρου “πολίτης”).

Άμεση δημοκρατία; Ξεχάστε το όνειρο ότι στο σύγχρονο “πολύπλοκο” κόσμο μας μπο­ρούμε να έχουμε οποιαδήποτε άλλη -δημοκρατική εναλλακτική λύση, εκτός από το έθνος- κράτος! Πολλοί πραγματιστές, συμπεριλαμβανομένων και των σοσιαλιστών, συχνά απορ­ρίπτουν ως ουτοπικά τα επιχειρήματα που υποστηρίζουναυτή τη μορφή “τοπικισμού” — με καλοπροαίρετη συγκατάβαση στην καλύτερη περίπτωση και ολοκληρωτικό χλευασμό στη χειρότερη. Ενδεικτικά, αρκετά χρόνια πριν, το 1972, ο σοσιαλδημοκράτης  Jeremy Brecher, μέσα από τις σελίδες του περιοδικού Root and Branch  με προκάλεσε να εξηγήσω με ποιον τρόπο οι απόψεις περί αποκεντρισμού που είχα εκφράσει στο Post Scarcity Anarchism θα απέτρεπαν, παραδείγματος χάριν, τους κατοίκους  της Νέας Υόρκης από το να ρίχνουν ακατέργαστα απόβλητα στον ποταμό Ηudson από τον οποίο άλλες πόλεις, όπως το Perth Amboy, αντλούν το πόσιμο νερό τους. Σε επιφανειακή εξέταση, επιχειρήματα όπως αυτά του Brecher υπέρ της συγκεντρωτι­κής διακυβέρνησης φαίνονται σχεδόν ακαταμάχητα. Και πράγματι, μια “δημοκρατική”, αλλά βασικά κάθετη δομή, θεωρείται απαραίτητη ώστε να εμποδίζεται η μια περιοχή να προξενεί οικολογική βλάβη στην άλλη. Τα συνηθισμένα, όμως, οικονομικά και πολιτικά επιχειρήματα κατά της αποκέντρωσης, που ποικίλλουν από τη μοίρα του πόσιμου νερού του Perth Amboy μέχρι τη δήθεν “εξάρτηση” μας από το πετρέλαιο, στηρίζονται σε μια σειρά πολύ προβληματικών υποθέσεων. Ακόμα πιο ενοχλητικό, μάλιστα, είναι το γεγο­νός ότι στηρίζονται στην ασυνείδητη αποδοχή της υπάρχουσας κατάστασης πραγμάτων στον οικονομικό τομέα.

 

Αποκεντρωτισμός και Αυτό-συντήρηση

Η υπόθεση πως ότι υπάρχει σήμερα πρέπει αναγκαστικά να υπάρχει και στο μέλλον είναι το οξύ που διαβρώνει κάθε πρωτοποριακή σκέψη (όπως φανερώνει η πρόσφατη τά­ση των ριζοσπαστών να ασπάζονται το “σοσιαλισμό της αγοράς”, αντί να ασχολούνται με τις αποτυχίες τόσο της οικονομίας της αγοράς όσο και του κρατικού σοσιαλισμού). Αναμ­φίβολα, θα πρέπει να συνεχίσουμε την εισαγωγή καφέ για όσους χρειάζονται τη δόση τους κάθε πρωί, ή εξωτικών μετάλλων

Συνεχίστε την ανάγνωση Μάρεϊ Μπούκτσιν  : Η σημασία του συνομοσπονδισμού

Έμμα Γκόλντμαν: «Το δικαίωμα όλων σε όμορφα και λαμπερά πράγματα»

9837be1ab16840cbbf6f68c6c7f205a1

 

Στην διάρκεια της περιπετειώδους ζωής της συνελήφθη το 1901 κατηγορούμενη για τη δολοφονία του Αμερικανού προέδρου Γουίλιαμ Μακίνλι, έγινε μάρτυρας της ρωσικής επανάστασης το 1917 και έλαβε μέρος στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο το 1936.

Γεννημένη στη Λιθουανία το 1868, μεγάλωσε σε εβραϊκό γκέτο, ενώ μετανάστευσε στις ΗΠΑ στα δεκαεπτά της χρόνια. Στη ζωή της υπέστη φυλακίσεις στις ΗΠΑ ως υποκινήτρια ταραχών, ως κατηγορούμενη για τη Συνεχίστε την ανάγνωση Έμμα Γκόλντμαν: «Το δικαίωμα όλων σε όμορφα και λαμπερά πράγματα»

Περί αναρχισμού και βίας – Αντιβίαιοι Ναι, Μη βίαιοι Όχι

andrea-papi_01

 

τoυ Αντρέα Πάπι*

Η ΒΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ που προέρχεται από το ρήμα βιάζω, το οποίο σημαίνει μια ενέργεια ικανή ν’ αλλάξει σε σημαντικό βαθμό τις συνθήκες ύπαρξης άλλων έμ­βιων όντων, τάξεων, πραγμάτων κ.ο.κ. Αντιστοίχως στην πολιτική η λέξη βία συνδέεται στενά με την καταπίεση, την επιβολή, τον εξαναγκασμό, την κατάχρηση. Μ’ αυτή την έννοια συνδέεται επίσης στενά με τη δράση των κατόχων της εξου­σίας, οι οποίοι πάντοτε ανατρέχουν στη βία, είτε αυτή είναι νόμιμη, είτε παράνομη από δικαιικής πλευράς, προκειμένου να ασκήσουν την κυριαρχία την οποία κατέχουν. Στην άσκηση της πολιτικής εξουσίας η χρήση της βίας συνδέεται πράγ­ματι με την ανάγκη επιβολής της θέλησης των κυρίαρχων, κάτι που συνιστά έναν από τους ουσιαστικότερους λόγους για τους οποίους οι αναρχικοί, που είναι τέτοιοι αφού οραματί­ζονται μια κοινωνική και συλλογική συμβίωση θεμελιωμένη στην αμοιβαία ελευθερία και συνεπώς με τη βία εξορισμένη από τη διαχείριση των σχέσεων και των αποφάσεων, σκέ­φτονται και δρουν ώστε να συγκροτήσουν κοινωνίες στις ο­ποίες δεν θα υφίστανται πλέον συγκεντρωτικές και ιεραρχικές μορφές της πολιτικής εξουσίας.

Με μια πρώτη ματιά, το βλέμμα για το πού βαδίζει o κόσμος προσκρούει σε μια αναπόφευκτη διαπίστωση: το καθημερινό γίγνεσθαι στο οποίο, ηθελημένα ή αθέλητα, συμμετέ­χουμε και, πολύ πιο συχνά απ’ ότι μας αρέσει, πρωταγωνι­στούμε, αναμφίβολα καθορίζεται από τη βία, ακριβέστερα εμποτίζεται από τη βία. Αυτό συμβαίνει στις υποχρεωτικές σχέσεις μας με τη γραφειοκρατία, στην επαφή με τους μηχα­νισμούς, την κουλτούρα της εξουσίας που σταθερά καθορίζει την ποιότητα και την ποσότητα των επιβολών των οποίων είναι κάτοχος και φορέας, στην οργανωμένη και ένοπλη ισχύ όλων των μιλιταρισμών που δικαιολογούν τις απαιτήσεις τους με το άλλοθι ότι μας προσφέρουν σιγουριά και εξασφαλίζουν τη διατήρηση των δημοκρατικών ελευθεριών, στη συστηματική

Συνεχίστε την ανάγνωση Περί αναρχισμού και βίας – Αντιβίαιοι Ναι, Μη βίαιοι Όχι

Τι σημαίνει “αναρχισμός”; [Συχνές ερωτήσεις Α.1.2]

Για να παραθέσουμε από τον Πέτρο Κραπότκιν, ο αναρχισμός είναι “το χωρίς κυβέρνηση σύστημα σοσιαλισμού”. [Αναρχισμός, σ. 46]. Συνεχίστε την ανάγνωση Τι σημαίνει “αναρχισμός”; [Συχνές ερωτήσεις Α.1.2]

Τι σημαίνει “αναρχία”; [Συχνές ερωτήσεις Α.1.1.]

Η λέξη “αναρχία”, προέρχεται από το ελληνικό πρόθεμα ανα), που σημαίνει “όχι”, “έλλειψη κάποιου πράγματος”, “απουσία κάποιου πράγματος”, “υστέρηση σε κάτι”, συν το “αρχός”, που σημαίνει “κυβερνήτης”, “διευθύνων”, “αρχηγός”, “υπεύθυνος” ή “εξουσιαστής”. Ή, όπως το θέτει ο Π.Κραπότκιν, η Αναρχία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις που σημαίνουν “αντίθεση στην εξουσία”.[Αναρχισμός,σελ.184]

Ενώ οι ελληνικές λέξεις άναρχος και αναρχία συχνά σημαίνουν “να μην υπάρχει κυβέρνηση” ή “να είσαι χωρίς κυβέρνηση”, όπως μπορεί να δει κανείς, το ακριβές, αυθεντικό νόημα του αναρχισμού δεν βρίσκεται απλώς στον “αντι-κυβερνησμό”. “Αν – αρχία” σημαίνει “χωρίς κυβερνήτη” ή γενικότερα “χωρίς εξουσία”, και υπό αυτή την έννοια την χρησιμοποιούσαν διαρκώς οι αναρχικοί. Για παράδειγμα, θα βρούμε τον Κραπότκιν να υποστιρίζει οτι ο αναρχισμός “δεν επιτίθεται μόνο στο κεφάλαιο, αλλά επίσης στις κύριες πηγές της ισχύος του καπιταλισμού: το νόμο, την εξουσία και το Κράτος”.[ Op. Cit., Σελ. 150] .Για τους αναρχικούς, αναρχία σημαίνει “όχι κατ ‘ανάγκην απουσία τάξης, όπως είναι γενικά Θεωρείται, αλλά απουσία Κυρίαρχου”. [Μπέντζαμιν Τάκερ, Αντί ενός βιβλίου, σελ. 13]

Απο την εξαιρετική σύνοψη του Χενς Ντέηβιντ Γουεϊκ:

Ο αναρχισμός μπορεί να γίνει κατανοητός ως μια γενική κοινωνική και πολιτική ιδέα που εκφράζει την άρνηση κάθε εξουσίας, της κυριαρχίας, του σωβινισμού, της ιεραρχικής διαίρεσης, και μια θέληση για τη διάλυσή τους … Ο αν-αραχισμός ως εκ’ τούτου, είναι κάτι περισσότερο από αντι-κρατισμός … [ ακόμη και αν] η κυβέρνηση (το κράτος) … είναι  το πλεόν πρόσφορο,  επίκεντρο της αναρχικής Κριτικής. [Ξανα-ανακαλύπτοντας την Αναρχία, σελ. 139]

Για τον λόγο αυτό, αντί να είναι καθαρά αντι-κυβερνητικός ή αντι-κρατικός, ο αναρχισμός  πρωταρχικά είναι ένα κίνημα ενάντια ιεραρχία. Γιατί; Επειδή η ιεραρχία είναι η οργανωτική δομή που εμπεριέχει εξουσία. Δεδομένου ότι το κράτος είναι η ανώτατημορφή ιεραρχίας, οι αναρχικοί είναι, εξ ορισμού, αντι-κρατιστές· αλλά αυτός δεν είναι ένας επαρκής ορισμός του αναρχισμού. Αυτό σημαίνει ότι οι πραγματικοί αναρχικοί αντιτίθενται σε όλες τις μορφές ιεραρχικής οργάνωσης, όχι μόνο στο κράτος.
Σύμφωνα με τον Μπράιαν Μόρρις:
Ο όρος αναρχία προέρχεται από τα ελληνικά, και ουσιαστικά σημαίνει ‘χωρίς Κυβερνήτη’. Οι αναρχικοί είναι άνθρωποι που απορρίπτουν όλες τις μορφές διακυβέρνησης ή καταναγκαστικής εξουσίας, όλες τις μορφές ιεραρχίας και κυριαρχίας. Επομένως, αντιτίθενται σε αυτό που ο Μεξικάνος αναρχικός Φλόρες Μαγκόν αποκάλεσε ‘ζοφερή τριάδα’ – το κράτος, το κεφάλαιο και την εκκλησία. Οι αναρχικοί είναι συνεπώς αντιτίθενται τόσο στον καπιταλισμό και το κράτος, όσο και σε όλες τις μορφές της θρησκευτικής εξουσίας. Αλλά οι αναρχικοί επιδιώκουν επίσης να δημιουργήσουν ή να επιφέρουν με διάφορα μέσα, μια κατάσταση αναρχίας, δηλαδή, μια αποκεντρωμένη κοινωνία χωρίς καταναγκαστικούς θεσμούς, μια κοινωνία οργανωμένη μέσω μιας συνομοσπονδίας εθελοντικών οργανώσεων. [Ανθρωπολογία και Αναρχισμός, σελ. 35- 41, Αναρχία: Μια Εφημερίδα ένοπλης Επιθημίας, αρ. 45, σελ. 38]

Η αναφορά στην «ιεραρχία» σε αυτό το πλαίσιο είναι μια αρκετά πρόσφατη εξέληξη
Οι «κλασικοί» αναρχικοί όπως ο Προυντόν, ο Μπακούνιν και ο Κραπότκιν χρησιμοποιούσαν σπάνια τη λέξη (συνήθως προτιμούσαν την λέξη «εξουσία», η οποία χρησιμοποιήθηκε σαν συντομία της λέξης «αυταρχισμός«). Ωστόσο, είναι σαφές από τα γραπτά τους, πως η φιλοσοφία τους ήταν ενάντια στην ιεραρχία, ενάντια σε κάθε ανισότητα της εξουσίας ή των προνομίων μεταξύ των ατόμων.

Ο Μπακούνιν μίλησε για αυτό όταν επιτέθηκε  στην «επίσημη» εξουσία αλλά υπερασπίστηκε την «φυσική επίδραση«, και επίσης όταν είπε: Συνεχίστε την ανάγνωση Τι σημαίνει “αναρχία”; [Συχνές ερωτήσεις Α.1.1.]